Cuối tháng 9, China Open khai mạc. Bạn có nhìn ra năm nay trên sân có thứ gì đã đổi không?
Là quả bóng quần vợt. Bóng thi đấu được đổi sang YONEX TOUR PLATINUM của Yonex.
Với khán giả, chuyện này đại khái chỉ là "ồ, đổi hãng rồi". Với vận động viên trên sân, nó có nghĩa một cuộc cãi vã hơn hai mươi năm cuối cùng cũng có người nhượng bộ.
YONEX TOUR PLATINUM | @yonex_usa
Từ mỗi tuần một loại, đến cả chuỗi giải dùng cùng một mẫu
Nói về việc đổi bóng, quần vợt thuộc nhóm môn thay bóng thường xuyên nhất. Thương hiệu bóng rổ được thống nhất nghiêm ngặt trong NBA và CBA. Bóng World Cup được chốt và công bố từ trước. Khi bóng bàn phóng to cũng là cả thế giới cùng làm một lúc.
Chỉ riêng quần vợt, bốn Grand Slam mỗi giải một loại bóng. Từng trạm trên tour còn tự tìm nhà tài trợ, bán vị trí quảng cáo "bóng thi đấu" cho các hãng khác nhau. Dù cùng là sân cứng na ná nhau, bóng dùng vẫn có thể trải qua bốn năm hãng, bảy tám mẫu.
Tay vợt Mỹ Taylor Fritz từng than phiền, chỉ trong 3 tuần thi đấu ngắn ngủi anh đã đổi 3 loại bóng khác nhau.
Fritz cho rằng cổ tay mình cứ có vấn đề là vì đổi bóng quá dày. | @Taylor_Fritz97
China Open năm nay chuyển sang Yonex chính là để bớt đổi bóng, thống nhất với ba trạm Thành Đô, Hàng Châu và Thượng Hải. Ngoài mùa giải Trung Quốc, hai năm nay cả tour đều đang thống nhất bóng, mục tiêu đến năm 2029 là một chuỗi giải cùng khu vực, cùng loại sân đều dùng một mẫu bóng.
Còn vì sao phải thống nhất bóng, phải kể từ hơn hai mươi năm trước.
Chuyện đổi bóng đã bị vận động viên chửi hơn hai mươi năm
Năm 1990, ATP Tour hiện đại ra đời. Từ đó, mỗi trạm tự tìm nhà tài trợ, lấy bóng thi đấu làm vị trí tài trợ quan trọng để hợp tác với các hãng khác nhau. Kết quả là hãng bóng, áp suất, độ nảy, độ dày lớp nỉ và khả năng hút ẩm mỗi trạm mỗi khác, gieo sẵn sự bất mãn của vận động viên về việc đổi bóng.
Lần bùng nổ quy mô lớn đầu tiên của vận động viên xuất hiện ở Roland-Garros 2011. Năm 2010, Pháp mở rộng vẫn dùng bóng Dunlop; năm 2011 đổi sang Babolat. Rắc rối hơn, các giải khởi động vài tuần trước khi Pháp mở rộng khai mạc vẫn dùng bóng Dunlop.
Nói cách khác, vận động viên mang cả bộ nhớ cơ của giải khởi động vào Grand Slam, sát giờ khai mạc lại bị đổi một "đề thi" khác.
Khi ấy Roger Federer phàn nàn: "Giờ mọi giải ATP Tour chúng tôi đều phải dùng bóng thi đấu khác nhau. Điều bực nhất là chúng tôi phải thích nghi lại cho Pháp mở rộng, vì bóng không giống."
Rafael Nadal cũng từng nói: "Quả bóng này tôi chỉ tập bốn năm ngày, nhiều nhất sáu ngày, còn tháng rưỡi trước đó tôi luôn dùng một quả bóng khác." Ông còn bổ sung: "Trong quần vợt, cảm giác cực kỳ quan trọng. Người ngoài nhìn vào đôi khi rất khó nhận ra. Nhưng với vận động viên, điều đó nguy hiểm cho vai và các bộ phận khác của cơ thể."
"Sự nguy hiểm" ấy, 12 năm sau, đã châm một cuộc phản đối quy mô lớn hơn.
Ảnh | Jürgen Hasenkopf/Rex Features
Năm 2023, cơn bão nâng cấp toàn diện
Đến năm 2023, những lời than vãn lẻ tẻ của vận động viên biến thành "phản đối theo nhóm".
Đầu tiên Zizou Bergs đăng một bài dài trên mạng xã hội, nói bản thân và nhiều tay vợt đang bị viêm gân cổ tay cùng tràn dịch, gốc rễ là "bóng thi đấu mỗi tuần khác nhau hoàn toàn về trọng lượng, cảm giác cầm và độ nảy, gân cổ tay và cẳng tay không có bất kỳ giai đoạn thích nghi nào".
Bài phản đối này được Stan Wawrinka chuyển tiếp và tag tài khoản chính thức của ATP. Ông còn chất vấn tour vì sao phớt lờ sức khỏe của vận động viên.
Sau đó Novak Djokovic công khai đứng về phía đồng nghiệp: "Phải chuẩn hóa bóng thi đấu... Khi trong cùng một mùa, cứ cách một tuần lại đổi một loại bóng khác độ nảy, khác tốc độ và trọng lượng, khuỷu tay, cổ tay và các khớp của bạn nhất định phải trả giá." Ông cho rằng đây là nguyên nhân quan trọng khiến chấn thương trên tour tăng vọt năm ấy.
Ngay sau đó, công đoàn vận động viên PTPA (Hiệp hội vận động viên quần vợt chuyên nghiệp) do Djokovic sáng lập nhanh chóng vào cuộc, phát bảng hỏi cho các tay vợt trên tour, thu thập dữ liệu y khoa về từng hãng bóng và chấn thương khớp, chuẩn bị mang đi thương lượng với ban lãnh đạo ATP (Liên đoàn quần vợt chuyên nghiệp) và WTA (Hiệp hội quần vợt nữ quốc tế).
Sau khi phân tích dữ liệu, PTPA cho rằng chấn thương của vận động viên quần vợt tăng rõ những năm gần đây, một trong các nguyên nhân là đổi bóng quá dày và bóng xù lông, nặng lên sau vài game. Các yếu tố khác còn gồm lối đánh xoáy mạnh hiện đại, trượt bước nhiều hơn, thay đổi dây vợt, giải đấu bị kéo dài và việc đổi loại sân.
Trong số đó, so với rút ngắn mùa giải hay thay đổi lối đánh, "đổi sang một quả bóng nhất quán hơn" gặp sức cản nhỏ hơn nhiều.
Ảnh | Tanjug/AP Photo
Cuối cùng cũng thống nhất bóng, cuộc giằng co giữa thương mại và sức khỏe
Dưới làn sóng chỉ trích, ngày 9 tháng 1 năm 2024, ATP và WTA ra tuyên bố chung, chính thức khởi động "rà soát chiến lược" đối với bóng thi đấu, mục tiêu là nâng chất lượng và tính nhất quán của bóng, chăm sóc sức khỏe vận động viên.
Cụ thể, ATP và WTA cam kết sẽ phối hợp chuyên gia y khoa và phòng thí nghiệm vật lý, xây dựng chứng nhận chất lượng bóng chặt hơn, đồng thời bàn việc chuẩn hóa và thống nhất hãng bóng cùng các thông số trong các chặng mùa giải tương lai.
ATP cho biết năm 2025 đã có nhiều chặng hoàn tất thống nhất, mục tiêu cuối là đến năm 2029 đạt "mỗi chặng một mẫu bóng". Ngoài ra, tháng 8 năm 2026 ATP thử rút ngắn khoảng đổi bóng ở một giải Challenger, từ đánh đủ 7/9 game đổi một lần thành 5/7 game, hy vọng tránh bóng xù lông nặng lên, tốc độ chậm lại, vận động viên buộc phải đánh mạnh hơn và vì thế dính chấn thương.
Thống nhất bóng và đổi bóng siêng hơn, thử giảm chấn thương | pixnio
Nhưng hai chữ "thống nhất" làm ra không dễ. Vì sau lưng mỗi giải là một hợp đồng và một nhà tài trợ thương hiệu, còn cần thời gian để các hãng quy về một mối.
Trong một giải quần vợt, vận động viên muốn công bằng và sức khỏe, khán giả muốn hay và đối kháng, nhà tài trợ muốn lưu lượng và chuyển đổi, còn tour thì cố giữ thăng bằng ở giữa.
Lần China Open thống nhất bóng này mang lại cho vận động viên sự ổn định họ mong đợi. Hy vọng nó cũng giảm chấn thương và nỗi tiếc "thua vì quả bóng chưa quen", để trận đấu gần hơn với đối kháng thuần kỹ thuật.
Tài liệu tham khảo
[1] https://www.thefirstserve.com.au/post/tennis-balls
[2] https://tennishead.net/the-disappointing-and-frustrating-problem-roger-federer-had-with-the-french-open-in-2011/
[3] https://www.163.com/dy/article/KJOG6SM20552JQ22.html
[4] https://tenngrand.com/arm-injuries-on-the-atp-tour-are-tennis-balls-to-blame/
Hãy nhấn một trái tim nhỏ nhé
Cập nhật lúc 2026-10-02 14:21